Thuốc kháng sinh: không nên dùng tùy tiện

Hiện tượng kháng thuốc của vi khuẩn càng ngày càng gia tăng, trong đó có vai trò sử dụng kháng sinh bừa bãi của con người.

Kháng sinh là một chất mà ngay ở nồng độ thấp có khả năng ức chế hoặc tiêu diệt vi khuẩn một cách đặc hiệu. Như vậy, ngay từ định nghĩa về kháng sinh đã cho biết vai trò tác dụng của chúng và kháng sinh không phải là loại thuốc dùng để chữa “bách bệnh”.

Thuốc kháng sinh được ví như con dao 2 lưỡi
Thuốc kháng sinh được ví như con dao 2 lưỡi

Trong điều trị, kháng sinh chỉ được dùng để chữa các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc vi nấm gây nên. Một số trường hợp đặc biệt có thể dùng kháng sinh để phòng bệnh, ví dụ bệnh tiêu chảy do vi khuẩn tả có khả năng gây thành dịch. Và trong một số trường hợp đặc biệt khác (hạn hữu) người ta có thể dùng kháng sinh để điều trị dự phòng nhiễm khuẩn sau phẫu thuật bởi cuộc mổ kéo dài nhiều giờ.

Các công bố về cơ chế tác dụng của thuốc kháng sinh chỉ đề cập vai trò tác dụng đối với vi khuẩn (hoặc vi nấm), không có vai trò tác dụng đối với các tác nhân gây bệnh khác như diệt virus hoặc chống dị ứng, sốt, ho.

Các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp có thể sốt, ho bởi vi khuẩn hoặc vi nấm hoặc do virus gây nên, trong đó virus chiếm tỷ lệ cao hơn rất nhiều so với do vi khuẩn. Đó là chưa kể ho do dị ứng (với thời tiết thay đổi, do lạnh, do bụi…), ho do bệnh hen suyễn hoặc ho do tác dụng phụ của thuốc làm giảm huyết áp ví dụ nhóm thuốc ức chế men chuyển (coversyl, renitec, ednyt…).

Vì vậy khi thấy sốt, ho thì chưa dùng kháng sinh vội mà cần khám bệnh để xác định nguyên nhân, nếu là vi khuẩn hoặc vi nấm mới được dùng kháng sinh.

Người ta ví kháng sinh như con dao hai lưỡi, nếu biết sử dụng rất tốt, ngược lại không những bệnh không khỏi mà đôi khi gây nguy hiểm, thậm chí có thể tử vong (sốc dị ứng).

Hiện nay có một số lượng không nhỏ người dân bị bất kỳ bệnh gì cũng dùng kháng sinh và tự mua theo ý thích của mình không cần có đơn của bác sỹ.

Một số không ít người mua kháng sinh chỉ vài viên hoặc vài gói mà bản thân người mua cũng không biết là thuốc gì. Có trường hợp khi dùng kháng sinh thì thích thay đổi kháng sinh liên tục, hôm nay dùng loại này, ngày mai lại dùng loại khác.

Các hành vi này vừa sai về quy định dùng thuốc kháng sinh, vừa làm cho bệnh không khỏi, vừa làm cho tỷ lệ vi khuẩn kháng thuốc gia tăng (trên bản thân người đó, lan ra cả trong bệnh viện và cộng đồng) và ảnh hưởng rất xấu đến sức đề kháng của cơ thể.

Một điều cần lưu ý là bất kỳ loại thuốc nào cũng có thể gây dị ứng, thậm chí gây sốc nhưng nếu dị ứng do kháng sinh thì nhiều khi là cực kỳ trầm trọng, có thể tử vong. Để tránh những rắc rối đó mọi người nên tuân thủ đúng quy định khi sử dụng kháng sinh.

PGS.TS. Bùi Khắc Hậu

Tin bổ ích khác

Lời khuyên sử dụng kháng sinh cho trẻ em Sợ biến chứng viêm phổi khi trẻ bị nhiễm khuẩn hô hấp nên nhiều người vội cho bé uống kháng sinh. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy nó khôn...
Thuốc kháng sinh không có tác dụng trị ho... Một nghiên cứu mới đây xác nhận rằng các loại kháng sinh thường được kê đơn không giúp chữa trị hầu hết các dạng ho ở người lớn. Bệnh nhân bị ho hoặc...
Hầu hết bệnh viêm họng không cần dùng kháng sinh... Nhiều bệnh nhân viêm họng thường được các bác sĩ kê uống thuốc kháng sinh, nhưng cách chữa trị đó là không đúng, theo các chuyên gia Mỹ. Chỉ viêm họng...
Thu hồi 3 loại thuốc gây hại cho tim mạch... Ngày 23-8, Cục Quản lý dược – Bộ Y tế có thông cáo gửi các cơ quan báo chí khẳng định, Cục không cấp phép đăng ký, sản xuất, nhập khẩu và lưu hành 3 s...