Tranh luận xung quanh trường hợp amip “ăn” não người

Sau khi báo chí đưa tin trường hợp tử vong đầu tiên do amíp ăn não người và Bộ Y tế cũng xác nhận ca đầu tiên được phát hiện tại Việt Nam, gần đây, trên nhiều báo lại xuất hiện ý kiến trái ngược.

Amíp đường ruột: Gây bệnh phổ biến

Trên một trang báo mạng, lãnh đạo của một BV khẳng định: “Loài ký sinh trùng ăn não người như trường hợp ở TPHCM không phải là amíp”.

Đường lây truyền của amíp là qua đường phân, miệng

Theo TS-BS Trần Phủ Mạnh Siêu – GĐ Trung tâm Y tế dự phòng TPHCM, chuyên gia về ký sinh trùng khẳng định: Amíp này gây bệnh phổ biến ở người, tại VN, có tên khoa học là Entamoeba histolytica. Amíp gây bệnh lỵ amíp khá phổ biến.

Đường lây truyền của amíp là qua đường phân miệng. Người bệnh hoặc người lành mang trùng thải amíp qua phân. Nếu tưới rau bằng phân người có nhiễm amíp hoặc tay bẩn của bệnh nhân sau khi đi vệ sinh mà không rửa sạch, khi chế biến thức ăn thì sẽ lây nhiễm amíp qua thức ăn cho người khác. Entamoeba histolytica gây bệnh lỵ đường ruột, có thể theo máu đến gan gây ápxe gan…

TS-BS Mạnh Siêu dẫn chứng, bệnh lỵ amíp hoặc áp xe gan do amíp gặp rất nhiều ở phía nam. Tại BV Bệnh nhiệt đới, TPHCM cách đây hơn 10 năm, bệnh rất phổ biến. Trong khi đó amíp Nagleria fowleri (amíp ăn não người) là loài khác hẳn, sống tự do ở môi trường nước ngọt tự nhiên như ao, hồ, sông, suối, ở vùng có khí hậu nóng (nhiệt độ lý tưởng là 35 độ C).

Nhiều chuyên gia đang nhầm lẫn?

Theo GS-TS Trần Vinh Hiển – nguyên Chủ nhiệm bộ môn Ký sinh trùng, Đại học Y – Dược TPHCM, có rất nhiều loại amíp khác nhau và được chia thành hai nhóm: Amíp ký sinh và amíp tự do.

Amíp ký sinh là những amíp có quá trình sinh sản liên quan đến ký chủ (cơ thể người), nếu không có ký chủ, chúng sẽ không tồn tại.

Nhóm amíp tự do dù được y khoa đặt vào nhóm ký sinh trùng nhưng chúng hoàn toàn không ký sinh, sinh sản ở người. Vì không phụ thuộc vào cơ thể người nên chúng vẫn tồn tại trong môi trường tự nhiên và ăn các loại vi khuẩn khác để sống. Chúng được phát hiện ở người là do lạc chỗ, nhưng để tồn tại, buộc chúng phải ăn não. Hiện nay, amíp tự do có ba loại là Naegleria fowleri, Acanthamoeba species, Balamuthia mandrillavis và chúng có hình dạng khác nhau.

TS-BS Trần Phủ Mạnh Siêu khẳng định: Đường lây truyền của amíp ăn não người cũng khác hẳn. Người bị nhiễm amíp khi bị sặc nước vào mũi hoặc nuốt nhiều nước vào miệng khi bơi, lặn trong vùng nước có amíp lưu hành. Amíp khi vào mũi, một phần chất nhầy niêm mạc mũi sẽ bao quanh amíp và tống ra ngoài khi bệnh nhân hắt hơi, hỉ mũi.

Amip gây bệnh “ăn” não người được cho là có nguồn gốc từ các hồ bơi

Triệu chứng điển hình là bệnh nhân sốt cao, cổ cứng, đau gáy, nhức đầu, nôn và buồn nôn, trước đó khoảng 1 tuần có đi bơi lặn ở ao, hồ… bệnh cảnh giống như viêm màng não, tuy nhiên bệnh diễn tiến rất nhanh, thường là thể cấp và tối cấp. Bệnh nhân tử vong trong vòng 2-6 ngày khi khởi bệnh. Tỉ lệ tử vong trên 95% mặc dù điều trị kịp thời.

Như vậy đây là hai loài amíp khác hẳn nhau về đặc điểm hình thể, môi trường sống, đường lây truyền và bệnh cảnh lâm sàng. Theo BS Siêu, từ “amíp” chỉ là danh từ chung, khi mô tả bệnh học phải nêu cụ thể tên khoa học của tác nhân gây bệnh  thì mới chính xác. Đồng quan điểm trên, GS-TS Hiển cho rằng, nhiều chuyên gia hiện đang nhầm lẫn cơ chế gây bệnh của 2 loại amíp này.

Xác nhận lần đầu tiên gặp bệnh nhân nhiễm đơn bào amíp Naegleria fowleri

Thông tin này được Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) xác nhận ngày 31.8 vừa qua. Kết quả xét nghiệm cho thấy, bệnh nhân đã tử vong ở BV Bệnh nhiệt đới TPHCM có dương tính đơn bào Naegleria fowleri. Đây là một bệnh rất hiếm gặp nhưng có tỉ lệ tử vong rất cao, lần đầu tiên ghi nhận ở VN. Đơn bào Naegleria fowleri sống tự dưỡng trong môi trường nước ngọt (hồ, sông, công trình chứa nước nhân tạo…) khu vực khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới; phát triển tốt nhất trong môi trường nhiệt độ 46 độ C; có thể xâm nhập vào cơ thể người qua niêm mạc mũi và gây bệnh viêm não – màng não. Để tránh nhiễm loại đơn bào này, người dân không nên tắm, bơi ở những nơi có nguy cơ cao. Trong khi tắm, bơi bể bơi, hồ, ao, suối hạn chế thấp nhất nước vào mũi; sau khi tắm, bơi nên vệ sinh mũi sạch sẽ, sử dụng dung dịch sát khuẩn đường mũi, họng để xịt, rửa mũi. Khi phát hiện đau đầu, sốt, buồn nôn, nôn cần đến ngay các cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.  

(Lao động)

Tin bổ ích khác

Công văn khẩn của Bộ Y tế về amip ăn não người... Hiện đã có 2 ca tử vong vì amip ăn não người. Bộ Y tế đã có công văn khẩn gửi các địa phương đề nghị tăng cường giám sát, phát hiện sớm các ca bệnh. ...
Đặt cảnh báo ở khu vực có amip “Cục Y tế dự phòng khuyến cáo người dân không nên tắm, bơi ở những bể bơi có nguồn nước chưa được xử lý, đối với những người phải làm việc, bơi ở nhữn...
Bộ Y tế lên tiếng về trường hợp amip “ănR... Tối 31/8, Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng Nguyễn Văn Bình cho biết Việt Nam lần đầu tiên ghi nhận trường hợp viêm não do đơn bào Naegleria fowleri (còn đ...
Amip ăn não người: chỉ là rủi ro hiếm gặp... Những ngày qua dư luận xôn xao về chứng bệnh mới do “amip ăn não người” gây ra. Những thông tin chủ yếu cho thấy bệnh do Naegleria Fowleri, một loại a...