Phòng và ngăn ngừa biến chứng bệnh đột quỵ

0
172

Ngày 29/10 hàng năm là ngày đột quỵ (ĐQ) của thế giới. Bệnh này gây nhiều mất mát cho bản thân, gia đình và xã hội, nhưng có thể phòng và ngăn ngừa biến chứng nếu biết rõ về bệnh và cấp cứu kịp thời.

Theo thông tin từ Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe TP.HCM, đối với những người trên 60 tuổi, ĐQ là “sát thủ” đứng hạng nhì, còn đối với độ tuổi từ 15 – 60, thì đứng hàng thứ năm. Trên thế giới, mỗi năm có gần sáu triệu trường hợp tử vong và bệnh này cũng là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật!

Đột quỵ là bệnh có thể phòng tránh được

Già không buông, trẻ không tha

Não “ngồi” điều khiển trên cao, muốn gì được nấy, không “dưới quyền” của bất kỳ ai. Thế nhưng, để hoạt động tốt, não cần được nuôi dưỡng bằng oxy và dưỡng chất thông qua các mạch máu dẫn đến não. Lượng oxy và dưỡng chất này vô cùng quan trọng, giúp não phân tích tình hình (học tập, vận động, làm việc, suy đoán…) và đưa ra quyết định buộc “đàn em” tay chân… thực hiện. Đó là bên ngoài, còn bên trong, não còn có khả năng thúc đẩy nhiều phản ứng hóa học xảy ra mỗi khi căng thẳng, yêu thương, ghét bỏ, sợ sệt… Tế bào não cần cung ứng lượng dưỡng chất (chất dinh dưỡng, dưỡng khí…) ứng với nhu cầu hoạt động. Lượng dưỡng chất và oxy nếu thiếu trong vòng năm phút thì các tế bào não sẽ không còn khả năng hồi phục.

Là trung tâm điều khiển, não được cơ thể bảo bọc kỹ lưỡng, bất khả xâm phạm, nhưng có nhiều “tay trong” như: cao tuổi, cao huyết áp, rối loạn chuyển hóa mỡ trong máu, tiểu đường… làm cho não ngã quỵ. Bởi, sự hiện diện của đường, mỡ sẽ làm cho máu nặng nề, “đi đứng” chậm chạp, tạo cơ hội hình thành cục máu đông (huyết khối), xuất hiện các mảng xơ vữa. Mảng này sẽ ngày càng dày lên do “ăn chặn” một số chất có trong dòng máu. Tuổi cao làm cho thành mạch không còn trơn láng, dẻo dai. Máu “ì ạch” lại bị dồn nén trong lòng mạch bị chít hẹp do huyết khối, phình to của mảng xơ vữa nên “tức nước vỡ bờ” chảy ra ngoài, khiến cho lượng máu đến não giảm, gây ra ĐQ do thiếu máu não (khoảng 20% bệnh nhân). Nếu máu bị cản trở hoàn toàn không thể đến não, sẽ gây ĐQ nhồi máu não (80% bệnh nhân). Thoạt đầu, ai cũng nghĩ bệnh ĐQ là bệnh của người tuổi cao trên 60. Nhưng thực tế cho thấy, trẻ em với những mạch máu non tơ, dẻo dai cũng bị ĐQ. Bệnh ở trẻ em hiếm hơn người lớn, đa phần là có dị dạng mạch máu não, bệnh tim mạch…

Chăm sóc cho bệnh nhân đột quỵ

Phòng bệnh đột quỵ

Tổ chức Y tế Thế giới báo động, có khoảng 70% bệnh nhân không nhận biết đúng triệu chứng đầu tiên hay ĐQ nhẹ, khoảng 30% được chăm sóc y tế muộn sau 24 giờ. Do đó, điều cần làm là “nhận diện” ĐQ ngay từ khi chúng mới bắt đầu. TS-BS Nguyễn Hoài Nam – Đại học Y Dược TP.HCM hướng dẫn: Cần nhận biết bệnh sớm, qua các bất thường của người thân xung quanh mình như:

Ở khuôn mặt: cười méo, tê cơ mặt, rối loạn tầm nhìn. Tay và chân có cảm giác yếu, tê liệt, mất cân bằng, khó đi lại, đột nhiên bị nói lắp, từ ngữ lung tung, cấm khẩu… Nếu nhận thấy bất kỳ triệu chứng nào trên đây, cần gọi điện thoại số 115 để cấp cứu kịp thời và đúng cách.

Để phòng bệnh, cần điều trị ổn định các loại bệnh dẫn đến ĐQ như: tiểu đường, cao huyết áp, rối loạn chuyển hóa… Phụ nữ tuổi trung niên thường là miếng mồi ngon của ĐQ so với nam giới, vì chúng âm thầm không có dấu hiệu báo động. Nên vận động bằng cách đi bộ nhanh mỗi ngày khoảng 20 phút (theo nghiên cứu tại Mỹ thì đi bộ nhanh cắt giảm đến 40% nguy cơ bị ĐQ). Phụ nữ khi buồn hoặc thất vọng điều gì có xu hướng thu mình lại nên dễ chán đời, trầm cảm hoặc chán ăn, ăn nhiều, hút thuốc lá… Những yếu tố này là cầu nối đưa ĐQ đến đích, vì thế, cần có cuộc sống năng động, suy nghĩ tích cực. Đồng thời hãy lắng nghe cơ thể, khi có những dấu hiệu như: ngáy to, trống ngực dồn dập, khó thở, chóng mặt nên tìm đến bác sĩ.

Ngáy to, khó thở,…có thể là dấu hiệu báo nguy cơ đột quỵ

Ở trẻ em, theo BS Đinh Tấn Phương – BV Nhi Đồng 1 TP.HCM, ĐQ thường do dị dạng bẩm sinh. Có những túi phình trong mạch máu và đến một thời điểm nào đó sẽ bị vỡ nhưng khó biết trước. Triệu chứng thường đột ngột như: nhức đầu dữ dội, ói nhiều, yếu liệt vùng chi, hoặc có thể ngưng thở trong trường hợp tổn thương trung tâm hô hấp. Bệnh có thể phát hiện bằng chụp MRI, mạch não đồ. Phát hiện sớm có thể can thiệp được nếu mạch máu dị dạng không nằm ở vị trí nguy hiểm. Trẻ em còn bị thuyên tắc não do bị bệnh lý đa hồng cầu (tim bẩm sinh tím) có thể bị triệu chứng ĐQ, yếu liệt nửa người, khó thở…

Tuy ĐQ ở trẻ hồi phục tốt hơn người lớn nhưng vẫn có thể bị nhiều di chứng: hoạt động khó khăn, liệt một bên mặt, tay hoặc chân, nói ngọng, mất thị lực, rối loạn vận động, chậm phát triển thể chất… Thậm chí tử vong nếu phát hiện trễ.

(Phụ nữ Tp HCM)

Tin bổ ích khác

8 động tác làm thon gọn vùng bụng Vùng bụng dưới phình to luôn là nỗi ám ảnh của nhiều chị em. 8 động tác dưới đây sẽ là bài tập hữu hiệu giúp bạn nhanh chóng có được vòng eo thon gọn....
Công dụng chữa bệnh của rau răm Rau răm là một loại rau gia vị phổ biến. Rau răm có vị cay nồng, mùi thơm hắc, tính ấm. Rau răm còn là vị thuốc chữa đau bụng, đầy hơi, lạnh bụng, nôn...
Đã xác định được biến thể gen gây ung thư máu... Khiếm khuyết trong gien kiểm soát lão hóa ở người có thể là nguyên nhân gây ung thư máu, do nó hỗ trợ các tế bào ác tính biến thành "bất tử".Cá...
9 công dụng chữa bệnh khi ăn lạc Lạc là thực phẩm phổ biến trong bữa ăn hàng ngày. Lạc không chỉ được được chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn mà còn có thể ngăn ngừa được một số bệnh...